Hoe Spanje de Catalanen tot helden maakt

Facebooktwitter

De onafhankelijkheidswens van de Catalanen is, met het recente referendum, veranderd van een onrealistisch ideaal in een haalbaar eindstation. Niet ondanks de tegenwerking van de Spaansche regering, maar dankzij die tegenwerking. Als er één ding is dat steun kan realiseren voor zo’n secessie, dan is het wel een contante stroom aan beelden van Spaansche politieagenten die ongewapende mensen met knuppels bewerken en oude vrouwtjes over straat sleuren. In het meest incompetente optreden dat we in jaren op het terrein van beeldvorming hebben mogen aanschouwen is Spanje erin geslaagd om zichzelf tot de schurk van dit verhaal te bombarderen.

Precies dit repressieve optreden is wat de Catalanen nodig hadden om zichzelf als onderdrukte slachtoffers af te beelden. In realiteit zijn zij dit (in de moderne geschiedenis, althans) nooit echt geweest. Net zozeer als de Schotten dat niet zijn geweest. Maar in Spanje bestaat de herinnering aan het Franco-regime nog; en de herinnering aan de burgeroorlog van de jaren dertig. In de verdraaide beeldvorming is die burgeroorlog er een geweest waarbij de kwaadaardige (rechts) Franco de onschuldige (linkse) Republikeinen heeft afgeslacht. En laat Catalonië nu net een bolwerk van de Republikeinen zijn geweest!

De werkelijkheid is veel meer genuanceerd: de Republikeinen waren syndicalisten, die met Sovjet-steun vochten en zelf óók diverse massa-slachtingen, martelingen en andere gruweldaden hebben uitgevoerd. Maar dankzij de uiterst partijdige verslagen (Saluut aan Catalonië, Orwell) en kunstwerken (Guernica, Picasso) over de periode wordt Franco onterecht beschouwd als de grote schurk, terwijl de arme Catalanen de onschuldige en onderdrukte vrijheidsstrijders zouden zijn. Niet bepaald in overeenstemming met de historische realiteit, maar wel precies de rolverdeling die de Catalanen nu ook graag op de politieke verhoudingen willen drukken. Zij als het dappere verzet, Madrid als het bolwerk van de tirannie. De Catalanen zijn, méér dan onafhankelijkheidsstrijders, duidelijk bekwame propagandisten.

Dat wil niet zeggen dat hun streven naar zelfstandigheid per definitie illegitiem is. Met de politieke voorkeuren van de linkse Catalanen heb ik weinig op, maar ik heb elders al eerder uiteengezet dat secessie altijd beter is dan een volk onder dwang “binnenboord” houden. Beter voor beide partijen, zelfs. Maar in meer fundamentele zin: wanneer een groep mensen, van oudsher woonachtig in een bepaald gebied, zichzelf ziet als een apart volk— wel, wie heeft dat volk dan de wet voor te schrijven? Zij dienen eenvoudigweg aanspraak te kunnen maken op zelfbeschikking. Dat geldt voor de Catalanen, net zozeer als voor de Schotten, de Basken, de Vlamingen, de Friezen of welk volk dan ook.

Betekent dit automatisch dat al die volkeren, gegeven de vrije keuze, ook echt voor onafhankelijkheid zullen gaan? Neen. In het Verenigd Koninkrijk hebben de Schotten immers hun referendum gekregen… en zij hebben tegen secessie gestemd. Dit komt omdat London een stuk intelligenter met de situatie is omgesprongen dan Madrid. Het VK heeft de Schotten gewoon steeds meer autonomie gegeven binnen het bestaande staatsbestel, om de militante secessionisten de wind uit de zeilen te nemen. Toen er alsnog een duidelijke onafhankelijkheidswens bleek te bestaan heeft men een referendum formeel goedgekeurd, doch slim gezegd dat indien men voor onafhankelijkheid zou kiezen er véél lastige keuzes gemaakt moesten worden. Maar indien Schotland bij het VK bleef zou er hoe dan ook nog méér Schotse autonomie binnen dat verband bijkomen. Resultaat: de Schotten stemden toch maar tegen volledige afscheiding.

Of je dat nu verstandig van de Schotten vindt of niet, Engeland heeft het duidelijk heel slim aangepakt. Hetzelfde hebben we eind vorige eeuw gezien toen Quebec drie keer(!) een referendum heeft gehouden om onafhankelijk te worden van Canada. Drie keer koos de meerderheid toch om bij Canada te blijven. Waarom? Omdat Canada omtrent Quebec net zo slim was als het VK omtrent Schotland. Quebec is autonoom binnen Canada, en wanneer secessie dreigt, dan komt er gewoon nog wat extra autonomie bij. Die positie is gewoonweg te goed om volledige zelfstandigheid te gaan riskeren.

Dáár zou Spanje een voorbeeld aan genomen moeten hebben. Maar nee. Spanje koos voor precies het tegenovergestelde beleid, en maakte daarmee een harde confrontatie onmogelijk. Dat is bijzonder dom. Het heeft de Catalanen precies in de hand gewerkt.

Dit weekeinde sprak ik met mijn mede-redacteur van De Nachtwakers, Henri Serton, over de ‘harde’ en de ‘zachte’ methodiek in vechtsporten. Bij de harde methodiek weer je aanvallen af met kracht; bij de zachte methodiek veer je mee, zodat de aanvallen je niet raken, en je vijand zichzelf steeds meer uitput terwijl jij minder energie kwijtraakt. Spanje heeft gekozen voor de keiharde aanpak, en moet nu maar hopen de langere adem te hebben. Of dat wel het geval is moeten we nog maar zien. Spanje is weliswaar veel groter dan Catalonië, maar iedere verdere repressie zal ook steeds méér weerstand opwekken in het buitenland. Catalonië is links en pro-EU. Hoewel de EU huiverig is voor secessie, zal men indien Spanje zichzelf onmogelijk maakt door gewelddadige repressie uiteindelijk de kant van de Catalanen kiezen.

Kosovo zou ook nooit hebben kunnen winnen van Servië, maar won via steun uit het Buitenland. Op dit moment is Spanje hard bezig zichzelf in de rol van Servië te werken. Dat is precies wat je in deze situatie moet vermijden. De Catalanen zijn geweldloos bezig, en ze neerknuppelen maakt ze tot martelaren en helden. Zelfs in Irak laat men een referendum over de onafhankelijkheid van Koerdistan gewoon doorgaan, simpelweg omdat een gewelddadige aanpak de Koerden tot de slachtoffers maakt— waar de wereldwijde media dan gretig bovenop duiken. In Bagdad weet men toch wel dat ongeveer alle regeringen ter wereld tegen de Koerdische secessie zijn. Alle buurlanden zijn zelfs fel tegen, want die hebben zelf óók Koerden in hun land wonen (en willen dus geen lastige precedenten). De Koerden weten dat ook. Wat zij met hun referendum willen is een betere onderhandelingspositie verwerven, en—net als de Schotten en de Quebecois—méér autonomie binnen het bestaande staatsverband krijgen.

Madrid heeft dit duidelijk niet begrepen. Ze hebben zich al jaren totaal verkrampt opgesteld als het over de kwestie van Catalonië ging. Maar totdat Spanje met geweld dit referendum probeerde te verhinderen was de onafhankelijkheid van Catalonië helemaal geen realistisch perspectief. Net als de Koerden zouden de Catalanen de uitkomst van zo’n referendum hoogstens kunnen gebruiken om hun onderhandelingspositie te versterken en (veel) meer autonomie binnen de Spaansche staat te eisen. Meer dan dat zou de EU echt niet dulden. Maar nu Spanje op deze manier heeft opgetreden? Nu behoort secessie daadwerkelijk tot de mogelijkheden. De Catalanen wisten dat, en waarschijnlijk zijn zij de brute idioten in Madrid uiterst dankbaar voor hun domme respons.

Het was veel slimmer geweest als Spanje de zachte methodiek had toegepast. Dan was er dit jaar wellicht óók een Catalaans referendum geweest, maar dan hadden de Catalanen waarschijnlijk gewoon gekozen om in autonoom verband bij Spanje te blijven. Net als Schotland bij het VK en Quebec bij Canada. Maar Madrid kan duidelijk niet meeveren met de klappen. Dit betekent dat het kleinere Catalonië dit gevecht opeens zou kunnen winnen— met dank aan de domheid van de Spaansche regering.

Facebooktwitter

Be the first to comment on "Hoe Spanje de Catalanen tot helden maakt"

Leave a comment

Your email address will not be published.


*


Door de site te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of als u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten