In Nederland geldt een omgekeerde bewijslast voor overheidsuitgaven

Facebooktwitter

Geld moet rollen. Belastinggeld nog meer. In een dusdanig doorgeslagen nanny state als Nederland maakt het niet zo gek veel meer uit waarom en waarnaartoe. Het tenenkrommende voorbeeld van deze maand: 1 miljoen euro subsidie (verspreid over 4 jaar) voor poprockband De Staat. Nu kunnen we ons afvragen waarom een popband overheidssteun nodig heeft (toch niet zo populair?), daarnaast waarom dan juist die ene band het verdient en de 20.000 andere popgroepen in Nederland niet. We kunnen erover discussiëren of subsidies goed zijn voor de kunstsector, en natuurlijk over de (on)rechtvaardigheid van subsidies in het algemeen. Maar het probleem zit niet zozeer in de mensen die zulke subsidies een goed idee vinden – het zit vooral in de velen die het allemaal maar normáál vinden.

Verfrissend genoeg leidde de subsidie voor De Staat eindelijk eens tot een flinke dosis kritiek, eindelijk vroegen mensen zich massaal af of een subsidie terecht was. Maar helaas zijn er nog steeds maar weinig mensen die zich afvragen of subsidies óóit terecht kunnen zijn. De storm is alweer gaan luwen – het Fonds Podiumkunsten heeft gezegd dat het de subsidie terecht vindt, en inmiddels heeft vrijwel niemand het hier nog over.

Wie zich aan een discussie heeft gewaagd over dit onderwerp heeft waarschijnlijk al snel het verwijt gekregen “gewoon jaloers” te zijn. Of een cultuurbarbaar natuurlijk, want wie vindt dat de overheid geen geld aan moet uitgeven aan kunst zegt eigenlijk dat kunst moet worden afgeschaft, in het hoofd van de brave Nederlandse sociaaldemocraat. Kunst vinden we nu eenmaal belangrijk, zo gaat de redenatie verder. Alleen niet belangrijk genoeg om er zelf voldoende geld aan te besteden. Brave kinders van Moedertje Staat verwachten van tegenstanders van dit soort subsidies dat zij uitleggen waarom het onethisch is om mensen geld af te nemen en dat geld aan een band te geven waar zij ook gewoon een CD van hadden kunnen kopen als ze dat hadden gewild. Terwijl de logica mij juist dicteert dat degene die onvrijwillig toegeëigend geld wil uitgeven, zogenaamd voor ons eigen bestwil, juist een ijzersterk verhaal moet hebben waarom dat zo noodzakelijk is.

Het biedt een veelzeggend inkijkje in de psyche van een bevolking die opgegroeid is onder een overheid die steeds meer macht en invloed naar zichzelf toetrekt op alle denkbare gebieden. Een bevolking die is gaan denken dat alles wat een overheid doet alleen door de overheid gedaan kan worden, en dat alles waar een overheid haar handen vanaf trekt onvermijdelijk in het niets zal verdwijnen.

Dit is niet de gedachtegang van overtuigde statisten – dit is de gedachtegang van de meeste mensen met een minder dan gemiddelde interesse in politiek en economie. Dit is de gedachtegang die mensen met de paplepel wordt ingegoten. Haar te bestrijden is een lastige, zo niet onmogelijke opgave. Een slogan als “Belasting is diefstal” doet het goed in libertarische kringen, maar voor hen die geen vraagtekens hebben bij jarenlange overheidsindoctrinatie staat deze stelling te ver af van wat zij hun hele leven al als waarheid hebben aangenomen. Het idee dat belastingen een noodzakelijk kwaad zijn gaat velen al te ver.

Deze band doet het goed, dus ze hebben staatssteun verdiend” is een wel heel bijzondere kronkel die verrassend veel mensen maken. Het is dan ook de onvermijdelijke spagaat waarin een subsidiërende overheid zich bevindt: wie weinig geld verdient heeft staatssteun nodig, maar verdient het niet. Wie zelf veel geld verdient heeft geen staatssteun nodig. Iedere taak die de markt beter kan vervullen zou niet door de overheid moeten worden gedaan. In de kunsten, zeker in de popmuziek, is de markt een prima graadmeter voor waar het publiek behoefte aan heeft, en daarmee: wat bestaansrecht heeft. Waarom zou de overheid of een Fonds Podiumkunsten beter weten dan het publiek waar het publiek zijn geld aan wil besteden? Waarom meent de overheid dat De Staat 250.000 euro méér waard is dan ze dit jaar verdienen door zaken te doen? En waarom is Albert Heijn dat niet? Of de visboer op de hoek?

Nederlanders geven ongetwijfeld een hoop geld uit aan kunst en cultuur, maar kennelijk niet genoeg om het aantal kunstenaars, groepen en organisaties in stand te houden dat de overheid goed voor ons vindt. Maar hoeveel cultuur is dan eigenlijk genoeg cultuur? Als we nog een symfonie-orkest erbij subsidiëren, is dat dan nog beter? En hoe erg is het als er een symfonie-orkest minder in Nederland is?

Waarom is het nu precies wél ethisch om mij geld af te nemen en dat aan één of ander bandje te geven dat ik niet eens ken? Wat doen zij dat zo belangrijk en goed is dat zij daar belastinggeld voor moeten krijgen? Welk doel wordt er er beoogd met deze subsidie, waarom zouden private initiatieven in de vrije markt daarin niet kunnen voorzien? En als private initiatieven daarin niet kunnen / willen voorzien, waarom zou de overheid dan het recht hebben om toch geld van die private partijen aan die band te geven?

Waarop baseert de overheid haar oordeel dat De Staat meer waard is dan wat ze verdienen in de vrije markt?

Op al deze vragen heb ik nog geen antwoord gekregen. En er zijn helaas maar weinig mensen in Nederland die zich deze vragen stellen, omdat velen (misschien onbewust) er blind op vertrouwen dat de overheid de antwoorden wel heeft, en dat de overheid het het beste weet. Dat blinde vertrouwen is de ware tegenstander van eenieder die geen Sinterklaas als overheid wil.

Er is één schrale troost: rock & roll is niet dood. Ze is alleen even zakgeld vragen aan Moedertje Staat.

Facebooktwitter

Be the first to comment on "In Nederland geldt een omgekeerde bewijslast voor overheidsuitgaven"

Leave a comment

Your email address will not be published.


*


Door de site te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of als u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten